Białaczka u kota FeLV - diagnostyka, testy SNAP i PCR, Hurtownia weterynaryjna Eskulap

Wirus FeLV (Feline Leukemia Virus) – wirus białaczki kotów jest retrowirusem RNA i pierwszy raz został opisany w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku

Wirus kociej białaczki powszechnie występuje w populacji kotów domowych na całym świecie. Nie jest to wirus groźny dla innych zwierząt ani ludzi, natomiast prawdopodobieństwo wystąpienia infekcji u kota bywa różne i zależy od wielu czynników takich jak wiek czy odporność. Na szczęście jest przy tym bardzo wirusem wrażliwym na oddziaływanie środowiska — podstawowe środki myjące niszczą go bardzo dobrze.

FeLV zazwyczaj przenosi się w trakcie wzajemnego wylizywania się kotów czy pielęgnacji kociąt przez matkę zakażenie FeLV drogą kropelkową.Innymi drogami transmisji mogą być krew, czyli skaleczenia i ugryzienia podczas walki, mleko matki, jak również może zostać przekazany kocięciu w życiu płodowym. Wirus poza organizmem kota nie jest w stanie przetrwać długo.

Jak przebiega zakażenie wirusem kociej białaczki FeLV?

Po wniknięciu do zarażonego organizmu namnaża się w migdałkach oraz węzłach chłonnych, a następnie rozprzestrzenia się do układu chłonnego, szpiku kostnego, nabłonka jelitowego i dróg oddechowych oraz gruczołów ślinowych. Finalnie zarażenie prowadzi do osłabienia układu odpornościowego i zakłócenia prawidłowej pracy szpiku kostnego.

W zależności od odpowiedzi organizmu, spotykamy koty:

• trwale zarażone zakażenie progresywne FeLV, z progresją choroby

• zakażone latentnie (wiremia przejściowa) czyli wirus obecny jest w szpiku kostnym i może wywołać ponowną fazę wiremii pod wpływem np. leczenia kortykosteroidami

• z wiremią przejściową zakażenie regresywne FeLV, eliminujące zakażenie.

Objawy białaczki u kota

Do objawów klinicznych możemy zaliczyć m.in. powiększenie węzłów chłonnych, gorączkę, biegunkę czy jadłowstręt (dla fazy ostrej). A w przypadku trwałej wiremii często zetkniemy się z zapaleniem dziąseł, wrzodziejącym zapaleniem jamy ustnej oraz utratą wagi.

Jak wykryć FeLV? Diagnostyka i testy przesiewowe

Po wniknięciu wirusa, tj. w pierwszym etapie wiremii, obecność wirusa można stwierdzić, wykonując szybki test antygenowy dla kota, np. IDEXX SNAP FIV/FeLV Combo. Test ten stwierdza obecność białka p27 w próbce a wynik pozytywny oznacza, że kot ma fazę aktywnej wiremii i istnieje ryzyko, że dojdzie do rozwoju białaczki kociej jako jednostki chorobowej*.

Dodatni wynik testu na białaczkę u kota zaleca się zweryfikować ponownym badaniem po ok. 4–6 tygodni od momentu przeprowadzenia pierwszego testu przesiewowego. W tym czasie może dojść do skutecznej odpowiedzi immunologicznej i eliminacji wiremii albo do przejścia zakażenia w fazę trwałej wiremii (zakażenie progresywne). Powtórne badanie można wykonać na dwa sposoby: albo powtórzyć test typu SNAP i sprawdzić, czy wynik jest nadal dodatni, albo wykonać badanie PCR u kota na białaczkę. Zanim zagłębimy się w temat, które badanie ma jakie zalety i dlaczego, kilka słów o zmianach w parametrach morfologii i biochemii, jakie towarzyszą kocim białaczkom. Za każdym razem, wykonując badanie celowane, jak wspomniany wyżej test SNAP, warto wykonać badanie pełnej morfologii krwi oraz panel biochemiczny z elektrolitami. Wirus FeLV zakaża szpik kostny, zatem w morfologii krwi możemy spodziewać się obrazu niedokrwistości (zarówno regeneratywnej, jak i nieregeneratywnej), leukopenii uogólnionej lub specyficznie neutropenii, a także zmniejszonej liczby płytek krwi (trombocytopenia u kota). W progresji choroby będziemy obserwować uszkodzenie szpiku kostnego, a zatem postępującą supresję linii czerwono i białokrwinkowej w wynikach morfologii krwi – dlatego jest to absolutnie podstawowe i wymagane badanie u kotów z wirusem FeLV. W wynikach biochemicznych możemy zaobserwować wzrost parametrów wątrobowych i nerkowych związanych z postępem choroby i powikłaniami, a także zaburzenia elektrolitowe.

Jak często badać kota z białaczką?

Badania morfologii krwi i biochemii zaleca się wykonywać co 3–6 miesięcy u kotów ze stwierdzoną białaczką kocią.

Interpretacja wyników badań celowych - SNAP vs PCR

Wracając do badań celowanych. Wspomnieliśmy, że od pierwszego dodatniego wyniku testu SNAP, należy powtórzyć badanie po 4 – 6 tyg, albo takim samym testem, albo badaniem PCR z krwi pełnej z EDTA.W badaniach PCR dostępne są testy jakościowe – czyli dające wynik dodatni lub ujemny – a także badania ilościowe – dające dokładny wynik liczbowy. Metoda ilościowa pozwala nie tylko wykryć egzogennego prowirusa FeLV, ale również ocenić jego ilość. Jest to także doskonałe badanie do monitorowania pacjenta.

Zalety ilościowego PCR w diagnostyce FeLV

Badanie ilościowe PCR w kierunku FeLV zaleca się wykonywać co kilka miesięcy, aby skutecznie monitorować stan pacjenta i potencjalną progresję choroby. Poniżej podajemy także wskazówki pomocne w odczytywaniu i interpretacji wyników badań celowanych, interpretacji wyników testów na FeLV wykonywanych przy diagnozowaniu białaczki kociej.

Przykładowe wyniki badań przesiewowych i powtórzonych:

1. SNAP NEGATYWNY / po 4-6 tygodniach/ PCR NEGATYWNY

→ Brak infekcji / brak markerów zakażenia

2. SNAP NEGATYWNY / po 4-6 tygodniach/ PCR POZYTYWNY

→ Regresywne zakażenie lub wczesna faza infekcji

3. SNAP POZYTYWNY /po 4-6 tygodniach/ PCR NEGATYWNY

→ Możliwe zakażenie z niska ilością wirusa, przewlekłe lub przemijające. Jest to typowa sytuacja po niedawnej infekcji lub ekspozycji, gdy jest szansa
na eliminację wirusa z organizmu.

4. SNAP POZYTYWNY / po 4-6 tygodniach/ Quant RealPCR POZYTYWNY

Kluczowe znaczenie ma ilość kopii DNA wirusa (viral load).

< 1 × 10⁶ kopii/mL: → Regresywne zakażenie / niska wiremia
≥ 1 × 10⁶ kopii/mL: → Progresywne zakażenie z wysokim ładunkiem wirusa i większym ryzykiem klinicznym.

Profilaktyka i szczepienie przeciwko białaczce kotów

Kot wychodzący czy mieszkający na ograniczonej przestrzeni z innymi kotami jest modelowym kandydatem na pacjenta zgłaszającego się na badanie profilaktyczne w kierunku wirusa FeLV albo pacjenta już zarażonego wirusem, który przychodzi na diagnostykę w kierunku białaczki kociej ze względu na objawy zauważone przez opiekuna.

Czy białaczkę u kota można wyleczyć?

Nie istnieje skuteczne leczenie białaczki kociej. Terapia może być tylko wspomagająca. Powszechnie stosowaną profilaktyką są szczepienia przeciwko wirusowi FeLV, które zaleca się wykonywać w odstępach czasu zgodnie z zaleceniami producenta szczepionki, zwłaszcza u kotów wychodzących i/lub żyjących na ograniczonej przestrzeni z innymi kotami w grupie. W rozmowach z właścicielami, gdy będziemy im proponowali taką formę profilaktyki, warto zwrócić uwagę, że oprócz wyżej opisanych objawów może dojść do rozwoju nowotworów złośliwych (m.in. nowotwory szpiku czy chłoniaki). Pamiętajmy, że szczepienie nie pomoże kotu, który już jest zakażony.

Schemat postępowania diagnostycznego FeLV (Algorytm IDEXX)

Poniższy schemat przedstawia ścieżkę diagnostyczną od pierwszego badania przesiewowego w gabinecie (test SNAP), przez weryfikację w laboratorium referencyjnym, aż po różnicowanie typów zakażenia. Algorytm ten jest kluczowym narzędziem pozwalającym na podjęcie decyzji o dalszym monitorowaniu lub leczeniu wspierającym pacjenta.